← विदेह ई-लर्निङ्ग हब पर वापस जाउ
अध्याय ३ : जनकवंशक इतिहास
🏛️ नमस्कार! ई क्विज़ तेसर अध्याय (जनकवंश, विदेह राज्य, राजा जनक, याज्ञवल्क्य आ कराल जनक) पर आधारित अछि। जनक वंशक शासक, उपनिषद्क दार्शनिक गोष्ठी, विदेह राजतंत्रक अवसान आ पुराण-जातक सूचीक प्रश्न पूछल गेल अछि। सही विकल्प चुनू आ अपन ज्ञान परखू।
१. जनकवंशक संस्थापक (मूल पुरूष) केक राजा मानल जाइत अछि, जिनका शतपथ ब्राह्मण मे ‘विदेघ माथव’ कहल गेल अछि?
२. राजा जनकक दरबार मे ब्रह्मविद्याक गोष्ठी मे सर्वश्रेष्ठ विद्वान मानल गेलाह आ हुनका ‘मिथिलास्थ योगीन्द्र’ कहल जाइत छल ?
३. ‘वृहदारण्यकोपनिषद्’ मे जनक-याज्ञवल्क्य संवादक अतिरिक्त कोन विदुषीकेँ ब्रह्मवादिनी कहल गेल अछि, जे याज्ञवल्क्यसँ प्रश्न पुछलिह ?
४. पुराण अनुसार जनक वंशक अंतिम शासक (जे अत्याचारी छलाह आ जिनका कारण विदेह राजतंत्र समाप्त भेल) के छलाह ?
५. सीताक पिता के छलाह, जे मिथिलाक राजा आरु ‘जनक द्वितीय’ कहल जाइत अछि ?
६. शुकदेव जी व्यासक पुत्र छलाह। ओ कोन राजाक समीप ब्रह्मविद्या सिखबाक हेतु मिथिला आएल छलाह ?
७. महाभारत, शतपथ ब्राह्मण आ वृहदारण्यकोपनिषद् मे जनककेँ कोन उपाधि (पदवी) देल गेल छल, जे सम्राटक द्योतक छल ?
८. पौराणिक मत अनुसार महापद्मनन्द केक राज्यकेँ पराजित कएने छलाह ? (जाहिमे ‘अष्टाविंशति मैथिलाः’ क उल्लेख अछि)
९. जनक वंशक राजा निमिक वशिष्ठ ऋषिसँ श्राप मिललाक बाद के संज्ञा देल गेल ? (जे ‘विदेह’ शब्दक उत्पत्तिक प्रसंग अछि)
१०. ‘जनक’ नाम मात्र एक व्यक्ति नहि अपितु पूरा वंशक प्रतीक छल। पुराण मे जनक वंशक केतौ शासकक सूची अछि ?
११. कौटिल्यक ‘अर्थशास्त्र’ मे केक राजाकेँ ‘वैदेह’ कहल गेल अछि जिनक अंतक बाद विदेह राज्य मे गणराज्यक स्थापना भेल ?
१२. जातक साहित्य मे ‘महाजनक’ नामक राजाक चर्चा अछि जे कोन सीरध्वज जनक (सीता पिता) सँ पहिने भेल छलाह। ओहि महाजनकक सम्बन्ध मे कहल गेल अछि ?
१३. विदेह राजतंत्रक अन्तक बाद कोन शक्तिक उदय भेल जे वृज्जीसंघक सदस्य बनल आर गणराज्यक परम्परा स्थापित केलक ?
१४. जनक वंशक प्रसिद्ध राजा सीरध्वजक छोट भाइ के छलाह, जे साँकाश्यक शासक बनलाह ? (रामायण अनुसार)
१५. देवी भागवत आ श्रीमद्भागवत अनुसार मिथिलाक राजा सब जीवन्मुक्त आ योगी छलाह। एकटा श्लोक मे कहल गेल अछि – “एते वै मैथिला राजन्नात्म विद्या विशारदाः”। ई केक प्रसंगकर अछि ?